Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm; Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng tham dự Phiên họp. Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chủ trì; Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội Đỗ Văn Chiến điều hành Phiên họp.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm; Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng và các đại biểu Quốc hội
Với 477/478 đại biểu tham gia tán thành (bằng 95,4% tổng số đại biểu Quốc hội), Quốc hội đã thông qua Nghị quyết của Quốc hội phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển văn hóa – xã hội, nông thôn, dân tộc và miền núi giai đoạn 2026-2035.
Giá trị của việc hợp nhất phải được đo bằng việc chính sách đến với người dân nhanh hơn, đúng đối tượng hơn, thủ tục gọn nhẹ hơn, nguồn lực được quản lý tập trung và hiệu quả hơn
Trước đó, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ trình bày tóm tắt Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Nghị quyết của Quốc hội phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển văn hóa – xã hội, nông thôn, dân tộc và miền núi giai đoạn 2026-2035, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, thực hiện Kết luận của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, trên cơ sở ý kiến của các vị đại biểu Quốc hội, Chính phủ đã chỉ đạo hoàn thiện dự thảo Nghị quyết và đã có Văn bản số 624 báo cáo Quốc hội. Thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Tài chính báo cáo tóm tắt làm rõ một số nội dung:
Thứ nhất, về nguyên tắc bảo toàn, kế thừa các nội dung của 4 Chương trình trước khi hợp nhất. Chính phủ xác định, đây là nguyên tắc xuyên suốt. Việc hợp nhất không làm thay đổi, không thu hẹp các nội dung đã được Quốc hội quyết nghị. Toàn bộ mục tiêu, phạm vi, đối tượng thụ hưởng, thời gian thực hiện, tổng nguồn lực, cơ chế chính sách đặc thù và nhiệm vụ trọng tâm của 4 Chương trình trước khi hợp nhất đều được rà soát, kế thừa đầy đủ trong Chương trình mới. Việc sắp xếp lại chủ yếu tập trung vào đầu mối quản lý, cơ chế phân bổ nguồn lực và phương thức tổ chức thực hiện nhằm nâng cao hiệu quả quản trị, không cắt giảm chính sách hoặc quyền lợi của đối tượng thụ hưởng.
Hợp nhất đảm bảo thực chất, không ghép tên hoặc cộng cơ học
Thứ hai, về tính thực chất bảo đảm nguồn lực khi thực hiện hợp nhất các Chương trình. Chính phủ tiếp thu ý kiến của các vị đại biểu Quốc hội rằng việc hợp nhất phải đảm bảo thực chất, không ghép tên hoặc cộng cơ học. Trên cơ sở đó, rà soát, phân loại từng dự án, nội dung thành phần, xác định rõ nội dung giao thoa trùng lặp, nội dung thực hiện trong Chương trình mới, qua đó sắp xếp lại theo hướng thống nhất, giảm trùng lặp, rõ trách nhiệm. Tiếp thu ý kiến của đại biểu, Chính phủ không áp dụng máy móc một tỷ lệ cố định giữa vốn đầu tư công và kinh phí thường xuyên cho mọi nhóm nhiệm vụ. Việc cơ cấu lại nguồn lực phải đảm bảo ưu tiên đầu tư có trọng tâm trọng điểm, rõ kết quả đầu ra, tiết kiệm chi thường xuyên không làm thay đổi mục tiêu, đối tượng, mức độ ưu tiên do Quốc hội quyết định.
Các đại biểu Quốc hội tham dự Phiên họp
Phân cấp đi cùng với năng lực và trách nhiệm giải trình
Thứ ba, về đổi mới cơ chế quản lý và phân cấp. Đây là nội dung thay đổi căn bản sau khi hợp nhất. Theo phương án mới, khoảng 70 văn bản hướng dẫn tại 4 Chương trình hiện nay dự kiến được tích hợp vào 1 Nghị quyết của Chính phủ, đồng thời giảm các khâu trung gian không cần thiết trong xác định nhu cầu, cân đối, phân bổ, giao kế hoạch, dự toán và quyết toán. Tinh thần xuyên suốt là “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”. Nhưng phân cấp phải đi cùng với năng lực và trách nhiệm giải trình. Trên tinh thần đó, Chính phủ chỉ đạo các địa phương lưu ý khi quyết định phân cấp cho cấp xã phải làm rõ thẩm quyền, có đủ tiêu chuẩn định mức, dữ liệu, nhân sự, năng lực chuyên môn và cơ chế hậu kiểm. Có giải pháp hỗ trợ trực tiếp cho xã chưa đủ điều kiện để nhận phân cấp, đồng thời chuyển mạnh từ quản lý theo quy trình sang quản lý theo kết quả đầu ra, xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung để theo dõi nguồn lực, đối tượng và kết quả thực hiện phục vụ công tác quản lý và giám sát.
Đảm bảo ưu tiên cao nhất đối với vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi
Thứ tư, về đảm bảo ưu tiên cao nhất đối với vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Chính phủ tiếp thu, đảm bảo nguyên tắc ưu tiên ở mức cao nhất cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi đã được thể hiện trong dự thảo Nghị quyết của Quốc hội; đồng thời dự thảo Nghị quyết của Chính phủ cũng quy định riêng các chính sách đặc thù đối với vùng này. Chính phủ sẽ tiếp tục hoàn thiện tiêu chí, hệ số phân bổ để phản ánh mức độ khó khăn và đặc thù của từng địa bàn bảo đảm nguồn lực được tập trung trực tiếp đến với người dân, cộng đồng yếu thế và các xã, thôn đặc biệt khó khăn.
Làm rõ nguyên tắc lồng ghép nguồn lực, không thanh toán quyết toán trùng lặp, không để xảy ra nợ đọng xây dựng cơ bản
Thứ năm, về các chính sách cụ thể và điều khoản chuyển tiếp. Tiếp thu ý kiến đại biểu, Chính phủ đã chỉ đạo tiếp tục hoàn thiện các chính sách về y tế, giáo dục, văn hóa, sinh kế, phát triển sản xuất, hạ tầng thiết yếu, trong đó chuyển mạnh sang đánh giá bằng kết quả thụ hưởng thực tế của người dân thay vì chủ yếu dựa vào số lượng công trình, hoạt động. Đồng thời, Chính phủ cũng làm rõ nguyên tắc lồng ghép nguồn lực, không thanh toán quyết toán trùng lặp, không để xảy ra nợ đọng xây dựng cơ bản. Đối với nội dung chuyển tiếp, dự thảo Nghị quyết đã quy định rõ việc tiếp tục thực hiện theo cơ chế hiện hành đến khi hoàn thành theo thời gian phê duyệt của cấp có thẩm quyền để không gây gián đoạn nhiệm vụ, dự án đang thực hiện. Công tác lập, chuẩn bị dự toán cho năm 2027 cũng được thực hiện theo cơ chế hiện hành để sẵn sàng nguồn lực cho Chương trình mới.
“Chính phủ nhận thức rõ giá trị của việc hợp nhất không chỉ nằm ở tên gọi mà phải được đo bằng việc chính sách đến với người dân nhanh hơn, đúng đối tượng hơn, thủ tục gọn nhẹ hơn, nguồn lực được quản lý tập trung và hiệu quả hơn. Ngay sau khi Quốc hội thông qua Nghị quyết, Chính phủ sẽ khẩn trương hoàn thiện Nghị quyết của Chính phủ đảm bảo đúng phạm vi thẩm quyền, tổ chức triển khai đồng bộ thống nhất, đáp ứng sự mong mỏi của đồng bào, cử tri cả nước và yêu cầu quản lý nhà nước”, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn nhấn mạnh.
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và Đoàn Chủ tọa
Quốc hội quyết nghị nhiều mục tiêu cụ thể đến năm 2035
Theo dự thảo Nghị quyết của Quốc hội phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển văn hóa – xã hội, nông thôn, dân tộc và miền núi giai đoạn 2026-2035, Quốc hội quyết nghị mục tiêu cụ thể của Chương trình đến năm 2035, trong đó:
– Về xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế – xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi:
+ Tỷ lệ nghèo đa chiều của cả nước duy trì mức giảm 1% – 1,5%/năm theo chuẩn nghèo giai đoạn 2031 – 2035;
+ Phấn đấu giảm ít nhất 50% số xã, thôn khó khăn trên địa bàn vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi;
+ Phấn đấu cả nước có khoảng 85% số xã đạt chuẩn nông thôn mới;…
– Về phát triển văn hóa:
+ Phấn đấu 100% các địa phương đưa nội dung giáo dục đạo đức, lối sống, hệ giá trị gia đình thời kỳ mới vào hương ước, quy ước của dòng họ, cộng đồng, làng xã và hỗ trợ thực hiện có hiệu quả;
+ Phấn đấu hoàn thành việc tu bổ, tôn tạo 100% di tích quốc gia đặc biệt và ít nhất 80% di tích quốc gia;
+ Phấn đấu các ngành công nghiệp văn hóa đóng góp 8% GDP của cả nước;…
– Về hiện đại hóa, nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo:
+ 100% cơ sở giáo dục mầm non, cơ sở giáo dục phổ thông đạt chuẩn về cơ sở vật chất và thiết bị dạy học tối thiểu; các cơ sở giáo dục mầm non, cơ sở giáo dục phổ thông có thiết bị dạy học để triển khai thực hiện dạy và học một số môn bằng tiếng Anh, từng bước đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học;
+ Phát triển hệ thống giáo dục đại học hiện đại, ngang tầm khu vực về đào tạo chất lượng cao, nghiên cứu và đổi mới sáng tạo…
– Về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển:
+ Tỷ lệ trạm y tế xã, phường, đặc khu triển khai thực hiện dự phòng, quản lý, điều trị một số bệnh không lây nhiễm theo hướng dẫn của Bộ Y tế duy trì đạt 100%;
+ Tỷ lệ suy dinh dưỡng thấp còi trẻ em dưới 5 tuổi giảm xuống dưới 13%;…
Minh Khuê, Vũ Hiếu, Cao Hoàng, Nguyễn Hùng