Thông qua Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc thù để xử lý vi phạm pháp luật liên quan đến kinh tế Nhà nước, kinh tế tư nhân và ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên điều hành Phiên họp

Kết quả biểu quyết điện tử cho thấy, có 465/471 đại biểu Quốc hội tham gia biểu quyết tán thành, chiếm 93% tổng số đại biểu Quốc hội. Như vậy, với đại đa số đại biểu Quốc hội tán thành, Quốc hội đã chính thức thông qua Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc thù để xử lý vi phạm pháp luật liên quan đến kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân và ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số.

Nghị quyết này gồm 3 chương, 13 điều, có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 9 năm 2026.

Với 465/471 đại biểu Quốc hội tham gia biểu quyết tán thành (chiếm 93% tổng số đại biểu Quốc hội), Quốc hội đã thông qua Nghị quyết về cơ chế, chính sách đặc thù để xử lý vi phạm pháp luật liên quan đến kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân và ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số

Trước đó, dưới sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên, Quốc hội đã nghe Đại tướng Lương Tam Quang, Bộ trưởng Bộ Công an, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ trình bày Báo cáo tóm tắt giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc thù để xử lý vi phạm pháp luật liên quan đến kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân và ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số.

Bộ trưởng Bộ Công an nêu rõ, ngay sau phiên thảo luận, Cơ quan chủ trì soạn thảo đã phối hợp với Cơ quan thẩm tra rà soát, thống nhất và có Báo cáo tiếp thu, giải trình gửi đến các đại biểu Quốc hội.

Qua tổng hợp, Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang nhận thấy, về cơ bản các đại biểu Quốc hội đều thống nhất cao với sự cần thiết ban hành và các nội dung cơ bản của dự thảo Nghị quyết. So với dự thảo Chính phủ trình, dự thảo Nghị quyết giữ nguyên kết cấu 3 chương với 13 điều, sửa đổi 11/13 điều, giữ nguyên 2 điều. Cơ bản giữ các nội dung chính sách lớn của dự thảo Nghị quyết, trong đó tập trung vào một số nội dung sau:

Về nguyên tắc thực hiện (Điều 3), tiếp thu ý kiến đại biểu, Cơ quan chủ trì soạn thảo đã chỉnh lý khoản 5 Điều 3 dự thảo Nghị quyết để bảo đảm không phát sinh thủ tục giám đốc thẩm, tái thẩm để xem xét lại bản án hình sự đã có hiệu lực pháp luật. Đồng thời bỏ quy định tại khoản 6 Điều 3 dự thảo Nghị quyết, bởi vì các quy định liên quan đến xử phạt vi phạm hành chính trong trường hợp không truy cứu trách nhiệm hình sự, loại trừ trách nhiệm hình sự, miễn trách nhiệm hình sự sẽ thực hiện theo quy định của pháp luật về xử lý vi phạm hành chính.

Về các điều kiện không truy cứu trách nhiệm hình sự (Điều 5), Bộ trưởng Bộ Công an cho biết, tiếp thu ý kiến của các đại biểu, Cơ quan chủ trì soạn thảo đã rà soát, chỉnh lý Điều 5 dự thảo Nghị quyết theo hướng không quy định điều kiện “người thực hiện hành vi vi phạm đã khai rõ sự việc, góp phần vào hiệu quả của việc phát hiện và xử lý tội phạm” là điều kiện bắt buộc để xem xét không truy cứu trách nhiệm hình sự, bảo đảm thống nhất với các chính sách xử lý tại Nghị quyết 29 của Quốc hội khóa XVI.

Để bảo đảm chặt chẽ, tránh lạm dụng, Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang nhấn mạnh, Cơ quan chủ trì soạn thảo đã rà soát trong toàn bộ dự thảo Nghị quyết để chỉnh lý cụm từ “cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng” bằng “cơ quan tiến hành tố tụng”. Việc thay đổi này sẽ không giao cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra có thẩm quyền áp dụng các chính sách hình sự trong dự thảo Nghị quyết, mà giao cơ quan điều tra chuyên trách thực hiện để bảo đảm chặt chẽ, đủ năng lực để thu thập, đánh giá chứng cứ, áp dụng các điều kiện tại Nghị quyết.

Đồng thời, đã phối hợp với Bộ Tư pháp, Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội rà soát, chỉnh lý kỹ thuật các điều luật của dự thảo Nghị quyết, bảo đảm chặt chẽ và phù hợp với kỹ thuật soạn thảo văn bản quy phạm pháp luật.

Bên cạnh đó, có ý kiến đề nghị nghiên cứu phân loại mức độ thiệt hại và quy định ngưỡng mức độ thiệt hại phải báo cáo, xin ý kiến cấp có thẩm quyền. Giải trình về ý kiến này, đại diện Cơ quan chủ trì soạn thảo cho biết, mục tiêu xuyên suốt của dự thảo Nghị quyết này là lấy kết quả khắc phục hậu quả để làm căn cứ áp dụng các chính sách hình sự. Nếu khắc phục được toàn bộ hậu quả thì được xem xét không truy cứu trách nhiệm hình sự, miễn trách nhiệm hình sự tùy từng giai đoạn tố tụng.

Đối với các vụ việc, vụ án có tính chất, mức độ đặc biệt nghiêm trọng thì đã có cơ chế đưa vụ việc, vụ án vào diện theo dõi, chỉ đạo của Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Đồng thời, dự thảo Nghị quyết đã có các quy định để phòng ngừa và xử lý nghiêm các hành vi lợi dụng các quy định của Nghị quyết này để tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, bao che hành vi vi phạm. Chính vì vậy, Cơ quan chủ trì soạn thảo đề nghị giữ nguyên như dự thảo.

Ngoài ra, có ý kiến đề nghị rà soát lại các quy định của Bộ luật Hình sự để bảo đảm phù hợp với các tư duy mới, quan điểm mới về các chính sách xử lý hình sự được quy định tại Nghị quyết này và Nghị quyết 29. Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang nêu rõ, tiếp thu ý kiến của đại biểu, Cơ quan chủ trì soạn thảo đã chỉ đạo cơ quan chức năng đưa các nội dung này vào dự thảo Bộ luật Hình sự sửa đổi, đã trình Quốc hội để cho ý kiến lần đầu tại kỳ họp.