Tham dự có các Phó Chủ nhiệm Ủy ban: Nguyễn Phương Tuấn, Nguyễn Thị Mai Phương; các thành viên của Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường; đại diện Thường trực các Ủy ban: Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại, Ủy ban Văn hóa và Xã hội; cùng đại diện một số Bộ, ngành. Về phía Ủy ban Giáo dục, Khoa học, Văn hoá và Y tế của Nhân đại toàn quốc Trung Quốc có: Đồng chí Lạc Thụ Cương, Ủy viên Ủy ban Thường vụ Nhân đại toàn quốc Trung Quốc, Chủ nhiệm Ủy ban Giáo dục, Khoa học, Văn hóa và Y tế cùng các Đại biểu Quốc hội, lãnh đạo, Ủy viên các Ủy ban của Quốc hội Trung Quốc.
Tại cuộc họp, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải cho biết, mối quan hệ hữu nghị truyền thống, “vừa là đồng chí, vừa là anh em” do Chủ tịch Hồ Chí Minh, Chủ tịch Mao Trạch Đông cùng các thế hệ lãnh đạo tiền bối hai nước dày công vun đắp là tài sản quý báu chung của hai Đảng, hai Nhà nước và Nhân dân hai nước. Trải qua dòng chảy thời gian, mối quan hệ Đối tác hợp tác chiến lược toàn diện giữa Việt Nam và Trung Quốc ngày càng được củng cố vững chắc, có ý nghĩa chiến lược và đi vào chiều sâu, tin cậy chính trị ngày càng gia tăng sâu sắc. Sự phát triển của quan hệ hai Đảng, hai nước trong thời gian qua, đặc biệt là sau các chuyến thăm lẫn nhau của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình với tin cậy chính trị tiếp tục được củng cố, nhiều cơ chế hợp tác mới được thành lập, kiện toàn, nâng cấp, tạo khuôn khổ hợp tác vững chắc cho quan hệ song phương. Trong tổng thể chung đó, quan hệ giao lưu hợp tác giữa hai Quốc hội thời gian qua tiếp tục phát triển tích cực, đạt được nhiều tiến bộ quan trọng, các hoạt động trao đổi đoàn, tiếp xúc cấp cao và phối hợp tại các diễn đàn nghị viện đa phương được duy trì thường xuyên.
Kiến tạo hành lang pháp lý vượt trội cho công nghệ tương lai
Chủ nhiệm Nguyễn Thanh Hải nhấn mạnh sự tương đồng lớn giữa hai Ủy ban về địa vị pháp lý, cơ cấu vận hành thường trực và sứ mệnh thúc đẩy các công nghệ tương lai. Do đó, cuộc họp nhằm hiện thực hóa các thỏa thuận hợp tác cấp cao giữa Quốc hội Việt Nam và Nhân đại toàn quốc Trung Quốc. Đồng thời, mở ra diễn đàn đối thoại chính sách từ sớm, từ xa, góp phần kiến tạo môi trường pháp lý thông thoáng và lành mạnh cho sự bứt phá về khoa học công nghệ, giáo dục của cả hai nước.
Chia sẻ kinh nghiệm lập pháp, giám sát và đề xuất hợp tác song phương, Chủ nhiệm Ủy ban Nguyễn Thanh Hải nêu rõ, về hoàn thiện thể chế lập pháp nhằm đưa khoa học công nghệ làm động lực hàng đầu, Việt Nam vô cùng quan tâm và đánh giá cao những nghiên cứu, thực tiễn đột phá của Trung Quốc về khái niệm “lực lượng sản xuất chất lượng mới” lấy đổi mới sáng tạo và công nghệ tự chủ làm hạt nhân quyết định.
Thời gian qua, để hiện thực hóa mục tiêu phát triển, Quốc hội Việt Nam khóa XV và khóa XVI đã tập trung xây dựng hệ thống pháp luật công nghệ đồng bộ và mang tính đột phá, gồm các Luật như: Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo năm 2025; Luật Trí tuệ nhân tạo năm 2025; Luật Chuyển đổi số năm 2025; Luật Công nghiệp công nghệ số năm 2025; Luật Dữ liệu năm 2024.
Ngoài ra, để khắc phục độ trễ của pháp luật trước sự phát triển thần tốc của công nghệ, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường cho biết, Quốc hội Việt Nam đã đưa vào luật các quy định vượt trội chưa từng có tiền lệ. Đó là: cơ chế Thử nghiệm có kiểm soát (Regulatory Sandbox); Cơ chế “Chấp nhận rủi ro” và loại trừ trách nhiệm pháp lý; Thể chế hóa chức danh “Tổng công trình sư”; Cơ chế đặc biệt giải mã công nghệ nguồn.
Chủ nhiệm Nguyễn Thanh Hải nhấn mạnh, Việt Nam đặc biệt coi trọng trí tuệ nhân tạo AI, với bước ngoặt pháp lý quan trọng là Quốc hội đã thông qua Luật Trí tuệ nhân tạo số 134/2025/QH15 (có hiệu lực từ 01/03/2026), đạo luật chuyên ngành đầu tiên giúp kiến tạo không gian phát triển, kiểm soát rủi ro theo mức độ và bỏ tư duy “không quản được thì cấm”. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức đối với cơ quan lập pháp trong lĩnh vực này.
Mở rộng hợp tác thực chất trong các lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo
Về các kiến nghị hợp tác thời gian tới, Chủ nhiệm Nguyễn Thanh Hải bày tỏ hy vọng, các cơ quan của Quốc hội hai nước tiếp tục nghiên cứu, đề xuất định kỳ tổ chức các phiên họp trực tuyến hoặc trực tiếp giữa hai Ủy ban để chia sẻ kinh nghiệm về hoàn thiện, bảo đảm tính hợp hiến của văn bản quy phạm dưới luật và kinh nghiệm soạn thảo luật trong các lĩnh vực mới nổi như trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, lượng tử, chuyển đổi số…; kinh nghiệm về giám sát trong các lĩnh vực liên quan.
Quốc hội hai nước và các cơ quan của Quốc hội tiếp tục khuyến khích hai Chính phủ tạo điều kiện để các cơ sở đào tạo, đại học tinh hoa, viện nghiên cứu lớn của hai nước hợp tác sâu sắc với các doanh nghiệp, tập đoàn công nghệ hàng đầu nhằm thực hiện các dự án nghiên cứu chung, xây dựng phòng thí nghiệm hỗn hợp trong các lĩnh vực ưu tiên như chip AI, vật liệu mới và y học…
Các cơ quan Quốc hội Việt Nam và Trung Quốc tăng cường trao đổi đoàn nghiên cứu nhằm học hỏi kinh nghiệm quản trị, lập pháp và giám sát các công nghệ mới. Trong đó, Việt Nam đặc biệt quan tâm đến mô hình khu công nghệ cao, đô thị thông minh bản sao số, sàn giao dịch công nghệ – dữ liệu tại Thượng Hải, Thâm Quyến, cùng cơ chế thử nghiệm có kiểm soát và ứng dụng AI.
Ngoài ra, Chủ nhiệm Nguyễn Thanh Hải đề nghị, các Ủy ban cùng nỗ lực góp phần để Quốc hội hai nước tăng cường phối hợp, ủng hộ lẫn nhau trên các diễn đàn nghị viện đa phương trong thời gian tới.
Phát biểu tại cuộc họp, ông Lạc Thụ Cương, Ủy viên Ủy ban Thường vụ Nhân đại toàn quốc Trung Quốc, Chủ nhiệm Ủy ban Giáo dục, Khoa học, Văn hóa và Y tế của Nhân đại toàn quốc Trung Quốc bày tỏ hoàn toàn nhất trí với các đề xuất hợp tác song phương và khuyến nghị từ Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội Việt Nam.
Đồng thời, Chủ nhiệm Ủy ban Giáo dục, Khoa học, Văn hóa và Y tế của Nhân đại toàn quốc Trung Quốc đánh giá cao hiệu quả hoạt động của Ủy ban phía Việt Nam, đặc biệt là việc thúc đẩy thông qua 4 dự án luật quan trọng trong năm qua về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Đề xuất các phương hướng hợp tác trọng tâm giữa hai bên trong thời gian tới, Chủ nhiệm Ủy ban Lạc Thụ Cương nhấn mạnh, hai bên cần tiếp tục nỗ lực trong thúc đẩy quan hệ hai nước phát triển ổn định, bền vững, góp phần vào sự thịnh vượng chung của cả khu vực. Tăng cường mở rộng giao lưu, hợp tác thực chất về khoa học, giáo dục, văn hóa và y tế. Hợp tác công nghệ mới, chia sẻ cơ hội phát triển trong các lĩnh vực tiên phong như trí tuệ nhân tạo (AI), kinh tế số và phát triển xanh…Tiếp tục thúc đẩy hợp tác giữa các trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp.
Ngoài ra, Chủ nhiệm Ủy ban Giáo dục, Khoa học, Văn hóa và Y tế Lạc Thụ Cương bày tỏ mong muốn, thời gian tới, hai bên sẽ tiếp tục trao đổi, nghiên cứu về thể chế pháp luật trong lĩnh vực giáo dục, khoa học, văn hóa và y tế. Nghiên cứu thiết lập cơ chế trao đổi định kỳ để học hỏi, tham khảo lẫn nhau nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luật của hai nước trong các lĩnh vực này.
Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải trân trọng cảm ơn và nhất trí cao với những chia sẻ, đề xuất từ Chủ nhiệm Ủy ban Giáo dục, Khoa học, Văn hóa và Y tế của Nhân đại toàn quốc Trung Quốc cùng các đại biểu tại cuộc họp.
Chủ nhiệm Nguyễn Thanh Hải bày tỏ tin tưởng sâu sắc rằng, cuộc làm việc song phương sẽ là khởi đầu tốt đẹp cho một cơ chế trao đổi chuyên môn thường xuyên, hiệu quả và thiết thực giữa Ủy ban KH,CN&MT Việt Nam và Ủy ban Giáo dục, Khoa học, Văn hóa và Y tế Trung Quốc nói riêng, giữa các Ủy ban của Quốc hội hai nước nói chung, qua đó góp phần nâng cao năng lực lập pháp và giám sát của các Ủy ban, làm sâu sắc thêm quan hệ giữa hai Quốc hội.
Hiền Trang, Minh Khuê