Cùng dự có các Uỷ viên là ĐBQH hoạt động chuyên trách của Uỷ ban Kinh tế và Tài chính. Dự phiên họp còn có Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương, đại diện một số Bộ, ngành.
Trình bày Tờ trình tóm tắt tại phiên họp, Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương cho biết, Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư nhằm thể chế hoá các quan điểm chỉ đạo của Đảng đã nêu tại Nghị quyết số 57-NQ/TW; Nghị quyết số 66-NQ/TW; Nghị quyết số 68- NQ/TW; Nghị quyết số 10-NQ/TW; Kết luận số 18-KL/TW. Tháo gỡ các điểm nghẽn trong phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài, có thể triển khai, áp dụng, phát huy hiệu quả ngay trong thực tiễn. Dự thảo luật tập trung vào 4 nhóm chính sách, trong đó hoàn thiện chính sách ưu đãi, hỗ trợ đầu tư đối với phương thức thu hút FDI theo hướng ưu đãi, hỗ trợ gắn với cam kết và kết quả thực hiện, thúc đẩy kinh tế xanh, kinh tế số. Bổ sung một số hình thức hỗ trợ đầu tư mới như hỗ trợ phát triển chuỗi cung ứng, sản xuất sản phẩm công nghệ đầu tư ban đầu và tài sản cố định, chuyển trọng tâm từ ưu đãi thuế sang hỗ trợ trực tiếp và theo kết quả.
Dự thảo tiếp tục hoàn thiện cơ chế ưu đãi, hỗ trợ đầu tư đặc biệt gắn với thời hạn và kết quả thực hiện cam kết; mở rộng đối tượng, lĩnh vực ưu tiên; hỗ trợ một số chi phí về đào tạo, nhân lực, hạ tầng xã hội, sản xuất sản phẩm công nghệ cao; cho phép Chính phủ quyết định gói ưu đãi hỗ trợ vượt trội đối với dự án đầu tư cần thu hút và có tác động lan tỏa. Thứ trưởng Trần Quốc Phương cho biết, dự thảo Luật bổ sung quy định về hỗ trợ phát triển khu công nghiệp sinh thái, khuyến khích chuyển đổi xanh thông qua cơ chế khấu hao nhanh, kéo dài thời gian hoạt động của dự án. Bổ sung quy định về cơ chế đặc thù thu hút đầu tư của địa phương phù hợp với khả năng cân đối ngân sách và định hướng phát triển. Hoàn thiện Quỹ Hỗ trợ đầu tư, tăng tính chủ động, linh hoạt trong quyết định và tổ chức thực hiện chính sách hỗ trợ. Nhóm chính sách thứ hai được đề cập tại lần sửa đổi, bổ sung này là hoàn thiện quy định về ngành, nghề và điều kiện tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài nhằm mở rộng quyền tiếp cận thị trường, đồng thời tăng tính chủ động, linh hoạt trong quản lý thông qua cơ chế linh hoạt xem xét, quy định nới lỏng điều kiện tiếp cận thị trường phù hợp với điều kiện kinh tế – xã hội và yêu cầu quản lý trong từng thời kỳ.
Nhóm chính sách thứ ba là hoàn thiện quy định về thủ tục đầu tư để tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh theo hướng mở rộng đối tượng áp dụng, thực hiện thủ tục đầu tư đặc biệt cho các dự án đầu tư thuộc đối tượng ưu đãi đầu tư đặc biệt, kể cả dự án nằm ngoài khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao, khu kinh tế. Hoàn thiện thủ tục đầu tư đối với dự án đề nghị Nhà nước giao khu vực biển, bảo đảm tháo gỡ vướng mắc và đồng bộ với pháp luật về tài nguyên, môi trường, biển và hải đảo. Nhóm chính sách thứ tư là nâng cao hiệu quả công tác quản lý nhà nước đối với kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài. Dự Luật đề cập tới xây dựng Cổng một cửa đầu tư quốc gia, chuyển dần từ quản lý đầu tư dựa trên hồ sơ sang quản lý dựa trên dữ liệu. Tăng cường hỗ trợ, giám sát, kiểm tra và đánh giá đầu tư gắn với việc thực hiện cam kết của nhà đầu tư; kịp thời xử lý vi phạm, thu hồi ưu đãi hoặc áp dụng biện pháp phù hợp đối với dự án không thực hiện đúng cam kết, sử dụng lãng phí đất đai, tài nguyên. Đổi mới xúc tiến đầu tư theo hướng có chọn lọc, ưu tiên chất lượng, hiệu quả, đổi mới sáng tạo, chuyển giao công nghệ, phát triển nguồn nhân lực, liên kết và tác động lan tỏa đối với kinh tế – xã hội.
Tại phiên họp, các đại biểu cho ý kiến về các quy định mở rộng tiếp cận thị trường và phân cấp thẩm quyền; chính sách ưu đãi, hỗ trợ đầu tư, nhất là các hình thức hỗ trợ mới về phát triển chuỗi cung ứng, nghiên cứu và phát triển, đào tạo nhân lực, cải tiến công nghệ, đầu tư tạo tài sản cố định và liên kết giữa doanh nghiệp với cơ sở giáo dục, khoa học công nghệ. Đề nghị làm rõ tiêu chí, điều kiện, mức hỗ trợ và cơ chế kiểm tra, giám sát, thu hồi hỗ trợ khi nhà đầu tư không thực hiện đúng các cam kết.
Ngoài ra, nhiều ý kiến quan tâm tới chính sách hỗ trợ đặc biệt và gói chính sách vượt trội đối với dự án quan trọng. Cần làm rõ tiêu chí xác định dự án, phạm vi, thẩm quyền của Chính phủ, cơ chế giám sát và trách nhiệm giải trình, bảo đảm tính chính sách đầy đủ, linh hoạt nhưng không tạo cơ chế áp dụng tùy tiện. Đề nghị đánh giá kỹ mối quan hệ giữa các chính sách hỗ trợ trong dự án luật với hoạt động của Quỹ hỗ trợ đầu tư và hỗ trợ từ ngân sách nhà nước. Bảo đảm không trùng lặp chính sách, đồng thời kiểm soát chặt chẽ nguồn lực, đối tượng, điều kiện và cơ chế hoàn trả, giám sát việc sử dụng ngân sách. Một số ý kiến đề nghị làm rõ khả năng vận hành, thực chất Cổng một cửa đầu tư quốc gia, việc kết nối, chia sẻ và tái sử dụng dữ liệu giữa các cơ quan, qua đó giảm hồ sơ, thời gian và chi phí tuân thủ cho nhà đầu tư.
Hà Lan, Nguyễn Hùng