Xây dựng văn bản chi tiết cần gắn phân quyền quyết định với phân quyền trách nhiệm
Trước khi tiến hành thảo luận, Ủy ban Thường vụ Quốc hội nghe Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng trình bày báo cáo tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự thảo Luật Dầu khí (sửa đổi); Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Nguyễn Ngọc Bảo trình bày báo cáo ý kiến đối với nội dung cơ quan trình dự kiến tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự thảo luật.
Báo cáo ý kiến của Ủy ban Kinh tế và Tài chính do Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Nguyễn Ngọc Bảo trình bày nêu rõ, Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính cơ bản tán thành với dự thảo Luật Dầu khí (sửa đổi) đã được chỉnh lý trên cơ sở tiếp thu tối đa các ý kiến của các vị ĐBQH và ý kiến thẩm tra của Hội đồng Dân tộc và các Ủy ban của Quốc hội. Tại Báo cáo số 547/BC-CP, Chính phủ đã thuyết minh cơ sở tiếp thu, chỉnh lý và giải trình, báo cáo, làm rõ các ý kiến, khẳng định đã rà soát theo nguyên tắc được nêu tại Kết luận số 101/KL-UBTVQH16 ngày 14/7/2026 của UBTVQH về dự án Luật.
Dự thảo Luật đã tiếp thu, chỉnh lý nhiều nội dung, như: khái niệm “hoạt động dầu khí”; các nội dung thẩm quyền của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Công Thương và Tập đoàn Công nghiệp – Năng lượng Quốc gia Việt Nam; hoạt động CCS gắn với hoạt động dầu khí, phát triển công trình ngoài khơi gắn với hoạt động dầu khí; chính sách về ưu đãi trong hoạt động dầu khí và chính sách khai thác tài nguyên đối với mỏ, cụm mỏ, lô dầu khí khai thác tận thu; hợp đồng dầu khí; cơ chế xử lý chi phí cho Tập đoàn…
Về một số nội dung cụ thể, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Nguyễn Ngọc Bảo cho biết, đối với quy định về phân cấp, phân quyền cho Bộ Công Thương và giao quyền cho Tập đoàn Công nghiệp – Năng lượng Quốc gia Việt Nam, Chính phủ đã tiếp thu, hoàn thiện các nội dung về thẩm quyền của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Công Thương, Tập đoàn Công nghiệp – Năng lượng Quốc gia Việt Nam bám sát nguyên tắc thẩm quyền như Tờ trình số 409/TTr-CP của Chính phủ đã nêu; giải trình và bảo lưu thẩm quyền phân cấp cho Bộ Công Thương chấp thuận chủ trương thực hiện dự án phát triển mỏ dầu khí có chuỗi đồng bộ các hạng mục công trình, thiết bị dầu khí trên đất liền và trên biển tại Điều 31.
Với sự thay đổi mô hình quản lý, thẩm quyền của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Công Thương và Tập đoàn về hoạt động dầu khí thượng nguồn như dự thảo Luật, trên cơ sở báo cáo của Chính phủ, Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề xuất Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị Chính phủ chú trọng chỉ đạo việc xây dựng văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành Luật này bảo đảm quy định rõ ràng về cơ chế, quy trình phối hợp như đã thuyết minh, gắn phân quyền quyết định với phân quyền trách nhiệm của Bộ Công Thương, nhưng vẫn phải bảo đảm thẩm quyền và trách nhiệm của các cơ quan có liên quan; chỉ đạo công tác tổ chức thực hiện bảo đảm thực sự thuận lợi, hiệu quả, thông suốt việc triển khai các hoạt động dầu khí, bảo đảm các dự án nhanh chóng đi vào triển khai thực hiện trong thực tế, đặc biệt là đối với dự án phát triển mỏ dầu khí có chuỗi đồng bộ các hạng mục công trình, thiết bị dầu khí trên đất liền và trên biển; thực hiện đầy đủ trách nhiệm báo cáo cấp có thẩm quyền theo quy định; trường hợp phát sinh vướng mắc, các Bộ, ngành và Tập đoàn cần kịp thời báo cáo để kịp thời tháo gỡ, không để kéo dài, gây lãng phí nguồn lực.
Về quy định về xử lý các chi phí cho Tập đoàn Công nghiệp – Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Điều 60 và khoản 5 Điều 62), dự thảo Luật đã tiếp thu, hoàn thiện quy định về xử lý chi phí cho Tập đoàn. Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề xuất Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị Chính phủ quan tâm chỉ đạo việc ban hành văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành bảo đảm đầy đủ, rõ ràng, có cơ chế kiểm tra, giám sát, kiểm soát chặt chẽ; đồng thời, chú trọng công tác tổ chức thực hiện, bảo đảm các khoản chi phí cho Tập đoàn đối với các nghĩa vụ của nước chủ nhà mà Tập đoàn thực hiện thay được xử lý một cách minh bạch và theo đúng quy định.
Đối với các nghĩa vụ đã được Tập đoàn thực hiện thay trước ngày Luật Dầu khí số 12/2022/QH15 có hiệu lực thi hành nhưng chưa được xử lý chi phí trước thời điểm Luật này có hiệu lực thi hành, đề nghị Chính phủ chỉ đạo các cơ quan hữu quan bảo đảm thực hiện đầy đủ trách nhiệm báo cáo, xin ý kiến cấp có thẩm quyền theo đúng quy định chuyển tiếp tại khoản 5 Điều 62 của Luật này.
Về các quy định về hoạt động thu giữ, xử lý, vận chuyển, bơm ép và lưu trữ carbon dioxide (hoạt động CCS) (Mục I Chương VIII), trên cơ sở báo cáo của Chính phủ và với tinh thần đổi mới trong công tác xây dựng pháp luật tại Nghị quyết số 66-NQ/TW, Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính nhận thấy, các quy định mang tính nguyên tắc tại Luật Dầu khí về hoạt động CCS gắn với hoạt động dầu khí để tạo cơ sở pháp lý ban đầu, căn cứ quy định này, Chính phủ quy định chi tiết để bảo đảm tính linh hoạt, chủ động trong quá trình triển khai thực hiện hoạt động mới này. Vì vậy, Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề xuất Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị Chính phủ tiếp tục nghiên cứu, quy định đầy đủ, cụ thể việc triển khai thực hiện hoạt động CCS gắn với hoạt động dầu khí, đặc biệt là giai đoạn sau khi kết thúc hoạt động khai thác dầu khí bảo đảm đầy đủ cơ sở pháp lý và tính khả thi.
Cho ý kiến về nội dung này, các ý kiến cơ bản thống nhất với báo cáo tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự thảo Luật Dầu khí (sửa đổi); đánh giá cao tinh thần nghiêm túc, cầu thị của Cơ quan soạn thảo cũng như sự phối hợp chặt chẽ của Ủy ban Kinh tế và Tài chính.
Về phân cấp, phân quyền cho Bộ Công Thương và Tập đoàn Công nghiệp – Năng lượng Quốc gia Việt Nam, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật Phan Chí Hiếu nhất trí với chủ trương phân quyền và phương án đề xuất bảo lưu của Chính phủ; đồng thời nhấn mạnh cần thiết lập cơ chế kiểm soát phù hợp đối với sự thay đổi mô hình quản lý và thẩm quyền của Thủ tướng Chính phủ và các cơ quan về hoạt động dầu khí thượng nguồn.
Về cơ chế xử lý chi phí cho Tập đoàn Công nghiệp – Năng lượng Quốc gia Việt Nam, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật Phan Chí Hiếu tán thành các quy định xử lý chi phí trong dự thảo, bao gồm cả điều khoản chuyển tiếp để xử lý các chi phí phát sinh trước đây đã được cấp có thẩm quyền đồng ý.
Đồng tình với cơ chế xử lý các khoản Tập đoàn Công nghiệp – Năng lượng Quốc gia Việt Nam thực hiện nghĩa vụ thay nước chủ nhà, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng lưu ý cần giữ ranh giới rõ ràng giữa nguồn thu Nhà nước và hoạt động tài chính của doanh nghiệp. Đồng thời, ủng hộ cách giải thích của Chính phủ về khoản 4 Điều 60 (xác định giá trị ròng của phần nước chủ nhà) và đề nghị khi Chính phủ quy định chi tiết (khoản 5 Điều 62) phải bảo đảm từng khoản được xử lý có căn cứ, có chứng từ hạch toán riêng, kiểm tra, kiểm toán đầy đủ, chỉ xử lý các nhóm nghĩa vụ luật quy định. Đối với các nghĩa vụ phát sinh trước Luật Dầu khí năm 2022, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị rà soát chốt số liệu để xử lý dứt điểm sau khi được cấp có thẩm quyền chấp thuận, không kéo dài thành cơ chế thường xuyên…
Về khung pháp lý cho hoạt động thu giữ, lưu trữ carbon (CCS) và công trình năng lượng ngoài khơi, đại biểu nhất trí quy định tại dự thảo, đánh giá cao quy định mang tính nguyên tắc trong dự thảo; đồng thời đề nghị khẩn trương nghiên cứu, hoàn thiện khung pháp lý để triển khai các dự án CCS, cũng như dự án năng lượng ngoài khơi độc lập, bảo đảm tính tổng thể, dài hạn và cơ sở pháp lý vững chắc cho các hoạt động mới này…
Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất trình Quốc hội xem xét, biểu quyết thông qua dự thảo Luật Dầu khí (sửa đổi)
Phát biểu kết luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên nêu rõ, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ghi nhận sự nỗ lực, trách nhiệm của Cơ quan chủ trì soạn thảo đã nghiên cứu, giải trình đầy đủ, tiếp thu tối đa các ý kiến thẩm tra của các cơ quan của Quốc hội, ý kiến của các đại biểu Quốc hội; đánh giá cao Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính đã phối hợp tích cực, chặt chẽ với cơ quan chủ trì soạn thảo trong quá trình tiếp thu, hoàn thiện dự thảo luật; đồng thời, tán thành với nhiều nội dung tiếp thu, giải trình, chỉnh lý dự thảo luật.
Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị Chính phủ chỉ đạo Cơ quan chủ trì soạn thảo phối hợp với Bộ Tư pháp tiếp tục rà soát, tiếp thu đầy đủ ý kiến của các Ủy viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội tại phiên họp; ý kiến của Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính và ý kiến của các đại biểu Quốc hội để hoàn thiện dự thảo luật. Đồng thời, chỉ đạo khẩn trương xây dựng và ban hành các văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành Luật Dầu khí (sửa đổi), bảo đảm thống nhất với các nội dung chính sách mang tính nguyên tắc được quy định tại Luật và các văn bản quy phạm pháp luật có liên quan.
Trong đó, cần quy định rõ cơ chế, quy trình phối hợp, bảo đảm mô hình quản lý hoạt động dầu khí thượng nguồn vận hành thông suốt, hiệu quả sau khi có sự thay đổi lớn về phân cấp, phân quyền, giao quyền cho Bộ Công Thương và Tập đoàn Công nghiệp – Năng lượng Quốc gia Việt Nam.
Bảo đảm các hoạt động, dự án dầu khí, nhất là các dự án phát triển mỏ có chuỗi đồng bộ với các công trình, thiết bị trên đất liền và trên biển được triển khai thuận lợi, hiệu quả; góp phần bảo đảm an ninh năng lượng, phát triển kinh tế – xã hội và bảo vệ chủ quyền biển đảo.
Bảo đảm quy định đầy đủ, rõ ràng nguyên tắc xác định trách nhiệm và cơ chế xử lý từng khoản chi phí của Tập đoàn Công nghiệp – Năng lượng Quốc gia Việt Nam; xác định cơ chế kiểm tra, giám sát, kiểm soát chặt chẽ, phòng chống thất thoát, lãng phí, tiêu cực, phù hợp với tinh thần Quy định 178 của Bộ Chính trị về kiểm soát quyền lực, phòng chống tham nhũng, tiêu cực trong công tác xây dựng pháp luật.
Đồng thời, bảo đảm việc xử lý các khoản chi phí cho Tập đoàn thực hiện thay nghĩa vụ của Nhà nước với nước Chủ nhà được minh bạch, đúng quy định. Chính phủ chịu trách nhiệm báo cáo, xin ý kiến cấp có thẩm quyền từng trường hợp cụ thể trước khi xem xét, quyết định, nhất là đối với các nghĩa vụ đã được Tập đoàn thực hiện thay khi Luật Dầu khí 2022 có hiệu lực nhưng chưa được xử lý theo tinh thần Nghị quyết 31 của Quốc hội.
Ủy ban Thường vụ Quốc hội yêu cầu Chính phủ tiếp tục nghiên cứu kỹ lưỡng, quy định đầy đủ, cụ thể về việc triển khai các hoạt động CCS gắn với hoạt động dầu khí, nhất là sau khi kết thúc hoạt động khai thác dầu khí; bảo đảm cơ sở pháp lý đầy đủ, tính khả thi và phù hợp với các quy định mang tính nguyên tắc của Luật Dầu khí, tạo cơ sở cho việc triển khai thực hiện thống nhất, hiệu quả trong thực tiễn.
Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên cho biết, trên cơ sở kết quả phiên họp, Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất trình Quốc hội xem xét, biểu quyết thông qua dự thảo Luật Dầu khí (sửa đổi) sau khi được tiếp thu, chỉnh lý theo kết luận của Phiên họp này.
Chính phủ chịu trách nhiệm toàn diện đối với việc tiếp thu, chỉnh lý, hoàn thiện dự thảo luật; bảo đảm tiến độ, chất lượng cả về nội dung và kỹ thuật lập pháp, trình Quốc hội chậm nhất là ngày 21/8/2026 để Quốc hội xem xét, biểu quyết thông qua theo chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất.
Lan Hương - Cao Hoàng - Vũ Hiếu